Ek bölümler
Notlar
“Doğrulanacak” olarak işaretlenen kaynaklar, bölüm yayımlanmadan önce kontrol edilir.
1. Teşhis
- Lynn White Jr., “The Historical Roots of Our Ecologic Crisis”, Science 155 (1967): 1203–1207.
- Iain McGilchrist, The Master and His Emissary (2009).
- Brian Christian, The Alignment Problem (2020).
- William Stanley Jevons, The Coal Question (1865): verimlilik ve artan tüketim.
- Jack Clark ve Dario Amodei, “Faulty Reward Functions in the Wild”, OpenAI, 2016 (CoastRunners teknesi).
- Caroline Hickman vd., “Climate anxiety in children and young people and their beliefs about government responses to climate change”, The Lancet Planetary Health 5 (2021): e863–e873.
2. Hareketin dilbilgisi
- Aristoteles, Poetika 6 (olay örgüsü), 11 (dönüş ve tanıma), 13 (hamartia). — kontrol edilecek
- Masal tipleri: Aarne–Thompson–Uther dizini; Külkedisi ATU 510A tipidir. — kontrol edilecek
- F. W. Dyson, A. S. Eddington ve C. Davidson, “A Determination of the Deflection of Light by the Sun’s Gravitational Field”, Philosophical Transactions of the Royal Society A 220 (1920). Ölçümler 29 Mayıs 1919'da yapıldı.
- Rom 3:23 (hēmarton, “hedefi ıskaladı”).
- Thomas Hales, Kepler sanısı (1998); Flyspeck projesindeki biçimsel doğrulama 2014'te tamamlandı (Hales vd., Forum of Mathematics, Pi 5, 2017).
- Google DeepMind, AlphaProof ve AlphaGeometry 2: Uluslararası Matematik Olimpiyatı problemlerinde gümüş madalya düzeyi, çözümler Lean ile doğrulandı (2024).
3. Yaratılış
- Yaratılış 2–3, İbraniceden çeviri.
- Yar 3:9, “Neredesin?”; 3:11, “Sana kim söyledi?”
- Yar 3:21–24: deriden giysiler, yaşam ağacı ve korunan yol (bölüm 7).
- Rom 5:12 (bölüm 7).
- Çocuk gelişiminin yaşları (bölüm 2) yaklaşık ortalamalardır. — kaynaklar kontrol edilecek
4. Romalılar
- Ayet numaraları kontrol noktalarıdır: her cümle pasajın hareketini anlatır ve belirtilen ayette kontrol edilebilir. Pavlus'un terimleri, hareket içinde yaptıkları işle karşılanmıştır: nomos ölçüt ya da ölçü olarak; 7:24'teki çığlık fiziksel ölüm olarak değil, uzandığı şeyi yıpratan bir yaşama biçimi olarak; en Christō (“meshedilmiş olanda”) hikâyenin içindeki bir konum olarak; epignōsis (10:2) tanıma olarak; telos (10:4) amaç ve son olarak.
- Romalılar 5:12–14; 5:20 (5:20 ESV ile karşılaştırıldı). — 5:12–14 doğrulanacak
- Romalılar 7:7–10; 7:13; 7:18–19; 7:24. — doğrulanacak
- Romalılar 8:1; 8:3 (8:3 ESV ile karşılaştırıldı). — 8:1 doğrulanacak
- Romalılar 9:1–5; 9:31–32; 10:2; 10:4. — doğrulanacak
- Romalılar 3:9; 3:23; 9:30; 11:1; 11:11; 11:17–21; 11:25–26; 11:32; 11:33. — doğrulanacak
- Mektubun tarihi, yaklaşık 57. — doğrulanacak
- İlişki ve kuralların sırası: Mısır'dan Çıkış 20:2 buyruklardan önce gelir; kurallara uymanın, girişi hak etmek değil, var olan bir bağın içinde kalmak olduğu üzerine bkz. E. P. Sanders, Paul and Palestinian Judaism (1977), “antlaşmacı nomizm” (covenantal nomism). — doğrulanacak
- Romalılar 16:25–26: mektup, uzun çağlar boyunca gizli kalanın örtüsünün kalkmasıyla (apokalypsis) ve bunun artık bütün halklara gösterilmesiyle biter. — doğrulanacak
5. Vahiy
- Vahiy 17–18, Grekçeden çeviri. — doğrulanacak
- Va 13:11: figürün “kuzu gibi iki boynuzu” vardır. Kuzu, Vahiy'in merkezî figürüdür (5:6); arkasında bağın ve kurtuluşun işareti olan Fısıh kuzusu durur (Çık 12). Yılanın konuşması bahçedeki aldatmayı hatırlatır (Yar 3:1, 3:13). — doğrulanacak
- Vahiy 13:14–15, Daniel kitabındaki bir imgeyi sürdürür: güç, bağın günlük hizmetini durdurur ve onun yerine kendi imgesini diker (Dan 8:11–13; 11:31; 12:11; tarihsel olarak IV. Antiokhos, MÖ 167). Krş. Dan 3, altın heykel. — doğrulanacak
6. Tanıma
- Helen Keller, The Story of My Life (1903). — doğrulanacak
7. Zamanın ölçüsü
- Markos 1:15: peplērōtai ho kairos, “zaman doldu” (kairos ve khronos, bölüm 6).
- Aristoteles, Poetika 6 (katharsis), 11 (dönüş ve tanıma), 18 (lysis, çözülme).
- Rom 7:12; 7:24; 8:1; 16:25–26.
- Va 1:1 (apokalypsis).
- Lynn White Jr. (1967), Iain McGilchrist (2009) ve Brian Christian (2020): bkz. deneme 1.
- Jack Clark ve Dario Amodei, “Faulty Reward Functions in the Wild”, OpenAI, 2016.
- Helen Keller, The Story of My Life (1903): Tuscumbia'daki su pompası, Nisan 1887.